تبلیغات
دامپزشکی و اطلاعاتی در رابطه با آن - ویرمی بهاره كپور ماهیان SVC

مقدمه
یك بیماری ویروسی مسری در كپورماهیان می باشد و عامل آن رابدو ویروس كارپیواست كه باعث تلفات بسیار بالایی در ماهیان گرمابی (كپور ماهیان) می گردد .حداكثر تلفات بیماری در دمای 10 تا 15 درجه سانتی گراد اتفاق می افتد و در دمای 17 درجه تلفات كاهش می یابد .

علایم شامل تیرگی پوست، اگزوفتالمی و بیرون زدگی چشم، آسیت و رنگ پریدگی آبشش ها و كست مدفوعی آویزان از مخرج و حالت تورم و بیرون زدگی مخرج است و ماهیان حالت بی حالی داشته و خونریزی در آبشش ها و پوست دارند . تمامی گونه های كپور ماهیان حساس بوده و انتقال بیماری بصورت افقی است .بیماری از طریق تماس مستقیم با مدفوع آلوده، ادرار و مایعات جنسی و ترشحات خارجی از ماهیان آلوده ایجاد می شود .

 

ویرمی بهاره كپورماهیان (SVC)یك بیماری ویروسی است كه اصولا كپور معمولی2 به آن مبتلا می گردد. هرچند این بیماری و عامل به وجود آورنده آن یعنی ویرمی بهاره (SVCV) یا رابدوویروس كارپیو3- برای اولین بار در سال 1971 مطرح گردید، اما مداركی وجود دارد كه نشان می دهد تقریبا از 50 سال پیش در اروپا وجود داشته است. پیش از آنكه بیماری به طور كامل شناسایی گردد، آن را با اسامی مختلفی همچون آب آوردگی عفونی4 ، زائده عفونی5 ، عفونت های خونی6 عنوان می كردند.

در اروپا، خسارت ناشی از ابتلا به این بیماری را در پرورش كپورماهیان را سالانه حدود 10 تا 15 درصد كپورهای یكساله و یا حدود 4000 تن تخمین زده اند. در برخی از منابع، دامنه تلفات كپورهای جوان به 70 درصد نیز رسیده است. این آمار برمبنای لیست اطلاع رسانی سازمان جهانی بهداشت دام (OIE) می باشد.

گونه های مستعد و پراكنش جغرافیایی

اگرچه كپور معمولی، اصلی ترین گونه در زمینه ابتلا به  در شرایط آزمایشی در گونه هایی همچون كلمه14 ، اردك ماهی15 ، گوپی16 ، خورشیدماهی17 ، گلدفیش18 ، گورخر ماهی19 نیز امكان ابتلا به این ویروس وجود دارد.

SVC می باشد.، چندین گونه دیگر نیز وجود دارند كه در شرایط غیر آزمایشگاهی (طبیعی) استعداد ابتلا به این بیماری را دارند. این گونه ها شامل كاراس7 ، كپورعلفخوار8 ، كپور نقره ای9 ، بیگ هد10 ، گلدفیش11 ، لای ماهی12 ، اسبله ماهی13 می باشد.

SVC  تاكنون در برخی از كشورهای اروپا و آسیا گزارش شده ولی اخیرا در آمریكای شمالی و جنوبی نیز یافت شده است.

علائم كلینیكی SVC

گویا اولین نشانه های بیماری تغییر در الگوهای رفتاری ماهی است. ماهی در بخش هایی از آب با جریان های آرام یعنی نزدیك به كناره های استخر تجمع می یابد. سپس تنفس ماهی، واكنش آن نسبت به محرك ها و سرعت شنا كاهش می یابد. با پیشرفت بیماری، ماهی سنگین شده و ممكن است به پهلو شنا كند.

از علائم ظاهری این بیماری می توان به تیره شدن پوست، برآمدگی شكم، اگزوفتالمی (بیرون زدگی چشم)، خونریزی روی پوست، آبشش ها و بخش قدامی چشم، كم خونی و رنگ پریدگی در آبشش اشاره كرد.

از علائم درونی، نشانه هایی مانند تشكیل ادم (مایع داخلی) در تمام قسمت های حفره شكمی، خونریزی در كیسه شنا و التهاب در روده قابل مشاهده است.

دما و فصل

تحقیقات نشان داده اند بهترین دما جهت پیشرفت آزمایشات دیگری نیز در این زمینه انجام گرفته است. بطوریكه تحقیقات نشان داده است كاهش تدریجی دما (كاهش دما از 11 تا 5 درجه سانتیگراد) باعث تلفات پایین می شود؛ درصورتیكه افزایش دوباره دما تا 20 درجه سانتیگراد سبب ایجاد تلفات عظیمی در ماهیان می گردد.

در نتیجه می توان بیان داشت این نتایج با مشاهدات در سطح مزارع كه بیان می كند شیوع بنابراین در كشورهایی كه وجود SVC در حالت آزمایشگاهی در كپورهای بیمار بین 16 تا 17 درجه سانتیگراد است. در این دما، 90 درصد ماهی ها در فاصله 5 تا 17 روز پس از ابتلا به بیماری می میرند. در دمای پایین تر (11 تا 15 درجه سانتیگراد) درصد تلفات تقریبا مشابه است لیكن زمان آن افزایش می یابد (2 تا 3 هفته). تلفات در دمای بین 17 تا 26 درجه سانتیگراد كاهش می یابد.البته بهترین دما برای همانند سازی این ویروس 20 تا 22 درجه سانتیگراد می باشد.SVC در فصل بهار با گرم شدن آب اتفاق می افتد، مطابقت دارد.SVC گزارش شده، این عامل فقط در ماههای خرداد (june) و تیر (july) مشاهده شده است. همانند سازی ویروس كه با افزایش دما افزایش می یابد، بهترین زمان برای شناسایی ویروس در جمعیت ماهی ها می باشد. تمامی ویروس های SVC كه از نمونه های ماهی جدا شده اند مربوط به ماه اردیبهشت (may) یعنی زمانی كه دمای آب بین 10 تا 18 درجه سانتیگراد است، می باشد. احتمالا كشف ویروس در ماه های دیگر مشكل خواهد بود.

انتقال بیماری

ماهی بیمار می تواند ویروس را از راه مدفوع و احتمالا از طریق ادرار و موكوس آبشش انتقال دهند. انتقال افقی20 (انتقال از فردی به فرد دیگر) هنگامی صورت می گیرد كه ویروس از طریق آبشش وارد بدن گردد. تحقیقات نشان داده اند كه از این طریق انتقال عمودی21 (انتقال از مادر به جنین) احتمالا زمانی رخ می دهد كه ویروس در داخل مایع تخمدانی ماهی وجود داشته باشد؛ ولی عدم وجود ویروس در لارو و بچه ماهیان انگشت قد یادآور می شود كه انتقال بیماری از این طریق مهم نمی باشد.

انگل هایی مانند شپشك ماهی كپور22 و زالو23 ناقلان غیرفعال این بیماری به كپورهای سالم هستند. عوامل مكانیكی نیز می توانند عامل ایجاد بیماری باشند زیراكه SVC به راحتی در شرایط آزمایشگاهی از ماهی بیمار به ماهی سالم انتقال می یابد. میزبان این عفونت ماهیان بیمار و ماهیان ناقل (ماهیانی كه پس از شیوع بیماری زنده مانده اند) می باشند. علاوه بر كپورماهیان، سایر ماهیان پرورشی و وحشی نیز می توانند ناقل این بیماری باشند.SVCV به مدت طولانی در آب یا لجن یا بعد از خشك شدن استخر ماندگار است.

تشخیص بیماری

تشخیص SVC به صورت كلینیكی در ماهیان بیمار از طریق جداسازی ویروس یا انجام تست های ایمونولوژیكی همانند تست immunofluorescence (IF یا enzyme-linked immunosorbantassay ELISA) امكان پذیر می باشد. تست virus neutralization (VN یك تست مكمل جهت تشخیص بیماری می باشد. تستهای immunofluorescence و ELISA باید با جداسازی ویروس و تست VN كامل گردد. مواردی را جهت تعیین كشور، منطقه و مزارع پرورشی به عنوان مناطق عاری از SVC مشخص نموده است. كد بین المللی سلامتی آبزیان و قوانین تشخیص بیماری آبزیان دارای جزئیات كاملی از تمامی احتیاجات مربوطه می باشند كه در اینجا فقط به برخی از نكات كلی آن اشاره می شود. یك كشور زمانی عاری از این بیماری قلمداد می شود كه دارای شرایط زیر باشد: 1) عدم گزارش شیوع SVC برای حداقل 2 سال؛ 2) عدم وجود بیماری در گونه های مستعد هنگام بازدیدهای رسمی به مدت 2 سال؛ 3) وجود لوازم موردنیاز جهت واردات ماهی زنده از سایر كشورها.SVC قلمداد كرد كه در بازدیدهای رسمی به مدت 2 سال در آن SVC مشاهده نگردد.SVC عنوان كرد كه: 1) طبق بازدیدهای رسمی به مدت 2 سال آزمایش شده و عدم وجود بیماری در آن ثابت گردد. 2) فقط با آب چشمه یا چاه عاری از ماهیان هرز آبگیری شود. 3) با رودخانه ارتباط نداشته باشد یا در صورت ارتباط مكانی به منظور جلوگیری از مهاجرت ماهیان پایین دست به بالادست در مسیر كانال وجود داشته باشد.OIE مواردی در برنامه های نظارتی خود جهت دستیابی و تداوم سلامتی ایستگاه ها ارائه داده است. بطور خلاصه، سیستم های پرورش ماهی در مزارع پرورشی باید دو بار در سال به مدت 2 سال بررسی گردند. هر بررسی باید به گونه ای هدایت شود تا اینكه 2 درصد شیوع همراه با 95 درصد سطح اطمینان به دست آید. این موضوع دربرگیرنده 150 ماهی با سن مناسب در هر بار بررسی می باشد. از مایع تخمدانی نیز در صورت دسترسی می توان استفاده نمود. جهت تداوم سلامتی سایت، سالانه دو بار آزمایش به تعداد 30 عدد ماهی موردنیاز می باشد.

پیشگیری

به منظور پیشگیری از شیوع بیماری در مزارع پرورشی چندین نظریه وجود دارد. استفاده از منابع آبی عاری از بیماری همچون چشمه یا چاه لازم است؛ بخصوص در نواحی كه این بیماری اپیدمیك باشد. سایر موارد شامل ضدعفونی تخم ها با یدوفور، ضدعفونی شیمیایی و فیزیكی منظم استخرها، ضدعفونی تجهیزات، خروج به موقع ماهیان مرده می باشد. همچنین ماهیان خریداری شده برای مزرعه باید از مراكز عاری از SVC تهیه شوند و فروشنده با ضمانت تعهد نماید در صورت بیماری، ماهی ها برگشت داده شود.



تاریخ : جمعه 1 اسفند 1393 | 07:00 ب.ظ | نویسنده : مهران رجبی | نظرات

  • بن تن | قالب وبلاگ | دنیای اس ام اس